
Op vrijdagavond 21 november is het nieuwste boek van de Natuurwacht, 'Vogels in de Bommelerwaard - atlas van broedvogels en wintervogels in een rivierenlandschap', feestelijk gepresenteerd. Het boek is uitgebracht ter ere van het 50-jarig bestaan van de Natuurwacht. De zaal in de Gasthuiskapel was goed gevuld met vogeltellers, sponsoren van het boek en andere betrokkenen. De vijf auteurs gaven ieder een korte presentatie. Vervolgens werden de eerste exemplaren uitgereikt aan Michiel Alexander de Raaf van de gemeente Maasdriel en Martine Kriesch van de gemeente Zaltbommel. Daarna was het feest en konden de aanwezigen kennismaken met de nieuwe vogelatlas.
'Vogels in de Bommelerwaard' is vanaf nu verkrijgbaar! Meer informatie staat hier.
Dit is een mededeling voor degenen die bericht hebben ontvangen dat ze hun exemplaar/exemplaren van het boek Vogels in de Bommelerwaard kunnen ophalen.
Het boek kan worden opgehaald op zaterdag 22 november tussen 10.00u en 17.00u op de parkeerplaats aan de Kommerstraat in Zaltbommel.
Met een telling in een van de meest vogelrijke gebieden van de Bommelerwaard, de waarden bij Loevestein, is op 28 februari het kilometerhokkenonderzoek afgerond, dat op 1 april 2022 van start ging. In zes seizoenen, drie keer broedtijd en drie keer winter, zijn alle 188 kilometerhokken van de Bommelerwaard systematisch geïnventariseerd op broed- en wintervogels. We zijn er heel erg trots op dat we dat samen voor elkaar gekregen hebben! Onze dank gaat uit naar alle tellers die hebben meegeholpen.
Naast de tellingen per kilometerhok zijn er in deze afgelopen drie jaar ook verschillende soortgerichte projecten uitgevoerd. We zijn onder andere op zoek gegaan naar uilen, roofvogels, gierzwaluwen en winterse watervogels. In het kader van meetnetten van Sovon zijn inventarisaties uitgevoerd van kolonies van huiszwaluwen, oeverzwaluwen, roeken, reigers en andere kolonievogels.
28 februari was de laatste dag van de onderzoeksperiode voor de vogelatlas. Alle data is verzameld. Er wordt al hard gewerkt aan het boek, dat meer dan 150 soorten vogels in de Bommelerwaard zal beschrijven. De presentatie van de vogelatlas is gepland op 21 november 2025.
De voorintekening is geopend! Het is vanaf nu mogelijk om een exemplaar van het boek te reserveren. En er is de mogelijkheid om een vogelsoort te sponsoren.
Winter 2023-2024 - kilometerhokken
In het tweede wintertelseizoen zijn 90 kilometerhokken onderzocht, inclusief 'halve hokken' op de grens van het gebied. Voor al deze hokken is een telling gedaan van 1u tussen 1-12-2023 en 15-1-2024, en een telling van 1u tussen 16-1-2024 en 28-2-2024.
De top 10 van aantal waarnemingen LiveAtlas, winterseizoen 2023-2024:
Koolmees | 802
Zwarte Kraai | 749
Kauw | 708
Meerkoet | 687
Ekster | 656
Houtduif | 631
Merel | 589
Huismus | 526
Pimpelmees | 514
Wilde Eend | 477
De top 10 van aantal waargenomen vogels LiveAtlas, winterseizoen 2023-2024:
Kolgans | 10079
Spreeuw | 7797
Grauwe Gans | 6187
Kievit | 5679
Brandgans | 5241
Meerkoet | 5012
Kokmeeuw | 4621
Kauw | 3513
Smient | 2718
Wilde Eend | 2384
In het eerste winterseizoen waren er 65 hokken geteld. In beide seizoenen samen zijn er 120 soorten vogels waargenomen, waarvan de top 3 qua aantal vogels wordt gevormd door Kolgans, Spreeuw en Grauwe Gans.
De kilometerhoktellingen zorgen ervoor dat de hele Bommelerwaard op gedetailleerde schaal is onderzocht. Daarnaast zijn er waarnemingen uit andere bronnen beschikbaar, zoals Sovon meetnetten en Waarneming.nl, die na controle ook worden meegenomen in de analyse.
Winter 2023-2024 - Extra telprojecten
Enkele soorten vogels hebben in de winter extra aandacht gekregen. Er is gezocht naar Houtsnippen en Bokjes (ook een soort snip). Hiervoor hebben we onder andere met een warmtebeeldcamera gekeken in bosachtige gebieden zoals de Lieskampen en het Sterrebos bij Nederhemert-Noord. Er zijn echter geen snippen gevonden. We vermoeden dat de Houtsnip vooral in de trektijd in het de Bommelerwaard aanwezig is, hoewel er in het verleden ook wel enkele in het winterseizoen zijn waargenomen.
Verder is er gezocht naar roestplaatsen van Ransuilen. In de zomer van 2023 hebben we 25 plaatsen gevonden waar ransuilen succesvol gebroed hadden. Ransuilen verzamelen zich na het broedseizoen in groepen van enkele tot tientallen vogels. Ook na de inspanning van afgelopen winter hebben we waarschijnlijk nog niet alle plekken in beeld. Aangezien een roestplaats best verstopt kan zijn in bijvoorbeeld een uitbundige tuin, ontoegankelijk voor tellers, zijn we vooral aangewezen op tips.
Veel energie is gestoken in winterse watervogels en roofvogels. Vogels die vaak in grote groepen aanwezig zijn, zoals ganzen, eenden, meeuwen en meerkoeten. Maar ook minder algemene vogels zoals Dodaarsjes, Brilduikers, Grote Gele Kwikstaarten en Blauwe Kiekendieven. Sovon adviseerde om deze groep vogels te onderzoeken, omdat dat een goede aanvulling vormt op de kilometerhoktellingen en beschikbare meetnetgegevens. Voor dit doel hebben we deelgenomen aan de Midwintertelling. Een jaarlijkse landelijke watervogeltelling van Sovon, onderdeel van een internationaal project. De telgebieden in de Bommelerwaard die nog niet onderzocht werden zijn geclaimd door enkele fanatieke tellers en zo is heel het gebied in kaart gebracht voor deze groep vogels. De winter van 2023-2024 was zeer zacht en zeer nat. Er was een lange periode met hoogwater. Veel winterse watervogels, zoals ganzen, die normaal gesproken in de uiterwaarden te verwachten zijn verbleven nu binnendijks.
De winter bracht nog enkele verrassingen. Vanaf het einde van de herfst 2023 verschenen er groepen (Grote) Barmsijzen in de Bommelerwaard. Deze vogelsoort kende een invasie, die hier recent niet eerder vertoond is. Een leuke soort erbij voor in de atlas. Ook de Appelvink werd weer waargenomen, in ieder geval in de Heemtuin in Zaltbommel, die onderhouden wordt door de Natuurwacht Bommelerwaard. In december was een juveniele Roze Spreeuw een aantal dagen aanwezig in een woonwijk in Nieuwaal. Daar zat hij onder andere op de vetbollen in een tuin. Aan het eind van de winter, in maart, was er op twee dagen zeldzaam goede kraanvogeltrek over de Bommelerwaard. Meer dan tweehonderd overvliegende Kraanvogels zijn gezien en gehoord. Een zestal bracht zelfs de nacht aan de grond door in de buurt van Aalst.
Broedseizoen 2024 - kilometerhokken
In het broedseizoen 2024 zijn de laatste kilometerhokken geteld. In alle hokken van de Bommelerwaard is twee keer 1u geteld in het broedseizoen, in 2022, 2023 of 2024.
De top 10 van aantal waarnemingen LiveAtlas, broedseizoen alle jaren:
Huismus | 2900
Houtduif | 2837
Tjiftjaf | 2311
Merel | 2042
Vink | 1778
Winterkoning | 1607
Spreeuw | 1522
Kauw | 1484
Koolmees | 1434
Wilde Eend | 1380
De top 10 van aantal waargenomen vogels LiveAtlas, broedseizoen alle jaren:
Grauwe Gans | 7893
Huismus | 6062
Spreeuw | 5728
Houtduif | 4503
Kauw | 3687
Wilde Eend | 3107
Meerkoet | 2682
Zwarte Kraai | 2642
Tjiftjaf | 2351
Merel | 2256
Er zijn waarnemingen van 153 soorten, die echter niet allemaal broedvogel zijn in het gebied (bijv. trekvogels of wintervogels die nog niet zijn vertrokken). Ook voor het broedseizoen geldt dat de waarnemingen van de kilometerhoktellingen in de analyse aangevuld worden met (gecontroleerde) waarnemingen uit andere bronnen.
Punttellingen
In het broedseizoen 2024 zijn voor het eerst ook punttellingen uitgevoerd. Op tientallen telpunten, dezelfde die zijn gehanteerd voor de landelijke vogelatlas uit 2018, zijn in beide telperiodes twee op elkaar aansluitende tellingen van 5 minuten gedaan, waarbij alle waargenomen broedvogels binnen een straal van 500 meter zijn genoteerd. Deze informatie maakt het mogelijk om betere dichtheidsschattingen te doen, en om een betere vergelijking te maken met de landelijke Vogelatlas. De komende winter worden deze tellingen herhaald voor het winterseizoen.
Broedseizoen 2024 - Extra telprojecten
Voor een aantal soorten is in het broedseizoen van 2024 extra aandacht geweest. Voor de Steenuil en de Patrijs is vooral dankbaar gebruik gemaakt van gegevens van de werkgroepen die zich met deze soorten bezighouden. In 2023 is geprobeerd om de broedplaatsen van de Sperwer in beeld te brengen, maar de resultaten vielen tegen door een ongunstige weersomstandigheden en een wat te vroege telperiode (vanwege combinatie met Buizerd en Havik). De Sperwer is in 2024 niet projectmatig aangepakt, omdat de inspanning om alle bossen uit te kammen simpelweg te groot zou zijn, maar men heeft oren en ogen opengehouden en er is zodoende toch meer informatie verzameld. Ook de Boomvalk is niet systematisch onderzocht, maar wel met extra aandacht bekeken. Van de Boomvalk zijn drie territoria gevonden (Lieskampen/Rampert, Boezem van Brakel en Kleiputten Loevestein).
Voor nachtactieve rallen en de Woudaap is deelgenomen aan de door Sovon georganiseerde tellingen in moerasgebieden (Munnikenland, Kil van Hurwenen). In het Munnikenland werden twee baltsende Porseleinhoenen gevonden, met de kenmerkende zweepslag-roep. Er is uit september een waarneming bekend op die plek van een juveniel Porseleinhoen. De Kwartelkoning en de Woudaap zijn helaas niet aangetroffen, evenmin als het Kleinst Waterhoen en het zeer zeldzame en moeilijk waar te nemen Klein Waterhoen. Deze vogels hebben de atlas niet gehaald. De laatste waarneming van een Kwartelkoning is uit 2021 en de laatste waarneming van een Woudaap uit 2020.
Broedseizoen 2024 - Gierzwaluw
Een mooi telproject is uitgevoerd voor de Gierzwaluw. Voor deze vogel hoefde eens geen natuurgebieden te worden bezocht, maar zijn juist alle woonkernen van de Bommelerwaard verkend. Gierzwaluwen zijn in Nederland van eind april tot begin augustus. De tellingen zijn uitgevoerd tussen 10 juni en 15 juli. Gierzwaluwen broeden in huizen, in kieren en onder dakpakken. De plekken zijn soms moeilijk te vinden omdat de oudervogels lang weg kunnen blijven bij het nest en er erg snel en stiekem in en uit kunnen vliegen. In plaats van de exacte nestplaatsen te zoeken is er gekeken naar groepen op 'huishoogte', dus zeer laag, vliegende, gierende Gierzwaluwen. Zo'n groep van enkele tot tientallen vogels is een sterke indicatie voor broedplaatsen in de directe omgeving. Door het aantal waargenomen vogels te delen door een vaste factor 1,5 kan een benadering van het aantal nesten worden bepaald.
Voor de Gierzwaluw zijn met gegevens van het grote telproject 654 territoria berekend. De kleinste populaties vinden we in Kerkwijk en Velddriel, beide 8 territoria. Zaltbommel heeft, niet verrassend, de grootste populatie, 155 territoria. Uit de literatuur is bekend dat de verhouding tussen gierzwaluwterritoria en inwoners een plaats ongeveer 1:100 is (Verkade e.a, 2015). Wij vonden de hoogste ratio in Heerewaarden (1:37) en de laagste ratio in Hedel (1:352). Gemiddeld over de hele Bommelerwaard is de verhouding 1:87, dus 1 gierzwaluwterritorium per 87 inwoners. De correlatie tussen nestplaatsen en bouwjaar van het huis waarin de plek zich bevindt is niet berekend, maar door de nestplaatsen te projecteren op een kaartlaag met bouwjaar per huis is te zien dat er ruwweg een voorkeur blijkt te zijn voor woningen uit de jaren zeventig en tachtig, gevolg door de jaren zestig en negentig. Moderne huizen bieden waarschijnlijk te weinig plekken in de vorm van gaten en kieren. Hier worden soms wel nestkasten geplaatst, om de vogels toch een broedplek te bieden. In een wooncomplex nabij de Gisbert Schairtweg in Zaltbommel wordt hier goed gebruik van gemaakt. Ook in Heerewaarden zijn nestkasten goed bezet door Gierzwaluwen.
Broedseizoen 2024 - Dronetellingen
In 2023 werd voor het eerst met een drone gekeken naar de broedkolonie van reigers en lepelaars in de Kil van Hurwenen, met hulp van dronepiloten van de Capreton. De resultaten waren toen spectaculair. Er werden onder andere tientallen nesten van Lepelaars gevonden en 15 nesten van Grote Zilverreiger.
Dit jaar zijn de tellingen met de drone in de Kil herhaald. Dit leverde 53 nesten van Lepelaar op, 42 nesten van Blauwe Reiger en 19 nesten van Grote Zilverreiger. Voor het eerst is er ook in het westen van de Bommelerwaard onderzoek gedaan met een drone, door Coen van Tuijl. Hij zocht in de Boezem van Brakel naar nesten van de Purperreiger, een soort die daar broedverdacht gedrag vertoonde. Uiteindelijk vond hij een viertal grondnesten, met jongen, van de Purperreiger op kleine afstand van dit gebied. Een nieuwe broedvogel voor de vogelatlas! In de gemengde broedkolonie aan de rand van het Munnikenland werden 20 nesten van Blauwe Reiger, 23 nesten van Lepelaar, 25 nesten van Aalscholver en 2 nesten van Kleine Zilverreiger geteld. Zeer bijzonder was de vondst van 9 nesten van de Koereiger. Deze vogel broedt nog maar kort in Nederland en dit is een grote nieuwe kolonie voor deze soort.
Broedseizoen 2024 - Incidentele waarnemingen
Naar aanleiding van een contact met een fotograaf kwam een broedgeval van een Grote Gele Kwikstaart boven water. Deze vogel blijkt in 2023 te hebben gebroed in het westen van de Lieskampen, getuige een prachtige foto van een oudervogel met een jong.
Er is ook informatie achterhaald over broedende Wespendieven in de Lieskampen in 2019. Sinds dat jaar worden deze bijzondere roofvogels met regelmaat gezien in het gebied, maar het was niet duidelijk of er ook een territorium kon worden vastgesteld. Wespendieven kunnen vele kilometer van hun nest foerageren, dus mogelijk kwamen de vogels van elders. Met de nieuwe informatie, en door de waarnemingen te analyseren, kunnen we aannemen dat er in ieder geval in 2021 en 2023 ook een territorium van de Wespendief is geweest in de Lieskampen. Er zijn na 2019 geen nesten waargenomen, maar die zijn ook buitengewoon moeilijk op te sporen voor deze vogels, en er is niet systematisch naar gezocht.
De Slechtvalken op de fabriek aan de rand van het Munnikenland hebben succesvol gebroed. Drie jonge vrouwtjes zijn geringd. Dit is het enige territorium van de Slechtvalk in de Bommelerwaard.
Van de Zeearend is in de atlasperiode helaas geen territorium vastgesteld.
Het boek
Nu de tellingen ten einde lopen wordt er hard gewerkt aan het boek. Daarin zullen ruim 150 soorten broedvogels en wintervogels worden beschreven, met twee bladzijden per soort, voorzien van foto's en verspreidings- of dichtheidskaartjes.
Bij het schrijven wordt de vogelliteratuur doorzocht om waar mogelijk een vergelijking te maken met de situatie in het verleden. Diverse vogelatlassen en vele online bronnen zijn hiervoor verkend. In de bibliotheek van Sovon is ook een schat aan informatie in de vorm van inventarisatieverslagen op papier aangeboord. De vier schrijvers van het boek zijn druk met het verwerken van alle informatie en het opstellen van de soortbeschrijvingen, aangevuld met achtergrondinformatie over bijvoorbeeld het landschap van de Bommelerwaard.
Een belangrijk boek om specifiek te noemen is 'Vogels van de Grote Rivieren' uit het begin van de jaren zeventig. Deze vogelatlas van het rivierengebied is een unieke bron, waarin gedetailleerd verslag wordt gedaan van het voorkomen van de broedvogels en wintervogels die in het gebied voorkwamen. Dit maakt het mogelijk om veel van onze bevindingen te vergelijk met de situatie van 50 jaar geleden, de tijd dat de Natuurwacht Bommelerwaard werd opgericht. De vogelatlas wordt uitgebracht ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van de Natuurwacht in 2025. We willen, als het lukt, het boek in november 2025 presenteren.
De verspreidings- en dichtheidskaarten van de vogels worden gemaakt door Henk Sierdsema van Sovon, een autoriteit op dit gebied. Er is een prettige samenwerking, waarbij de auteurs van de vogelatlas de gelegenheid krijgen om ideeën in te brengen. Voor algemene vogels worden modelkaarten opgesteld, waarbij de gegevens van de waarnemingen via een statistische analyse worden geextrapoleerd over het hele gebied, ook waar tellers niet gelopen hebben. Zo kan een 'heatmap' worden gemaakt met een vlakdekkend kaartbeeld. Voor minder algemene vogels worden bijvoorbeeld stippenkaarten gemaakt, en voor kolonievogels een weergave die daarvoor geschikt is.
Een boek over vogels zou maar saai zijn zonder plaatjes. Gelukkig zijn er veel mensen die hun mooie vogelfoto's ter beschikking willen stellen voor de vogelatlas. We bedanken alle fotografen die ons foto's hebben gegeven. De selectie van de foto's voor de atlas gaat voornamelijk gepaard met het schrijven van de teksten, soort voor soort. Dat vindt de komende maanden plaats. Als we een foto willen gebruiken dan nemen we daarover contact op met de maker. Publicatie gaat altijd met naamsvermelding van de fotograaf.
Laatste ronde wintertellingen
Tussen 1 december 2024 t/m 28 februari 2025 worden de laatste kilometerhoktellingen voor de winter verricht. De tellers ontvangen hierover een bericht. Het zijn nog maar 33 hokken die gedaan moeten worden, en dan kunnen we zeggen dat alle 188 kilometerhokken 4 keer 1 uur geteld zijn!
Op zaterdag 18 januari 2025 vindt weer de Midwintertelling van Sovon plaats, waaraan we ook weer willen deelnemen. Deze telling maakt onderdeel uit van het meetnet Watervogeltellingen. Informatie daarover staat hier op de site van Sovon. Tellers die mee willen helpen kunnen contact met ons opnemen via
Tot slot vragen we aandacht voor enkele wintervogels in het bijzonder:
- Uilen: Ransuil (roestplaatsen), Steenuil, Kerkuil, Bosuil, Velduil
- Patrijs kluchten
- Schaarse/zeldzame wintergasten
- Akkervogels (leeuweriken, piepers, vinkachtigen, mussen, patrijzen, etc. op akkers)
Geef waarnemingen door via Waarneming.nl of een mail naar
Van elke dorpskern in De Bommelerwaard willen we een schatting maken van het aantal laagvliegende gierzwaluwen. Laagvliegende gierzwaluwen die onder luid geroep in groepjes langs daken scheren (op ‘huishoogte’) zijn namelijk een indicatie dat op die plek gebroed wordt. Met deze inventarisatie hopen we een beeld te krijgen waar gierzwaluwen broeden in de Bommelerwaard en een grove schatting te kunnen maken van het aantal broedparen.
Samengevat komt de methode erop neer dat in 1 of 2 avonden (afhankelijk van de grootte van het gebied) een ronde door het gehele dorp gemaakt wordt om te zien waar gierzwaluwen laag rondvliegen. Van groepjes die laag rondvliegen worden de aantallen genoteerd. Hieronder volgt een meer uitgebreide beschrijving (deels overgenomen van Gierzwaluw | Sovon Vogelonderzoek).
Methode
- Claim je dorp via
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. . - De inventarisatieperiode is 10 juni - 15 juli.
- Voer de inventarisatie uit in de avonduren. De beste resultaten krijg je een uur voor zonsondergang, maar daarvoor zie je ook al groepjes laag vliegen. Begin in elk geval niet eerder dan 19.00 ‘s avonds.
- Bepaalde huizen zijn speciaal bij gierzwaluwen in trek, zoals rijtjeshuizen uit de jaren 50 en oudere huizen. Onder dakpannen (vaak bij de kopse kant bij rijtjeshuizen), in kieren en spleten (bijvoorbeeld waar de regenpijp uitkomt) zijn favoriete nestplekken. De potentiële nestplaats is vrijwel nooit onder de 3 meter (in verband met aan- en afvliegen) en doorgaans niet in onmiddellijke omgeving van bomen. Het is handig om vóór je telling al een keer door het dorp gefietst te hebben om alvast een beeld te hebben van potentieel geschikte locaties. Dit kan eventueel ook overdag.
- De inventarisatie kan het best op de fiets uitgevoerd worden. Fiets rustig door de straten en kijk waar gierzwaluwen rondvliegen. Als het een geschikte locatie is en de gierzwaluwen vliegen niet al te hoog, blijf dan even staan om te zien of ze omlaag duiken. Blijf maximaal 10 minuten staan, heb je dan nog niks gezien, fiets dan weer door. Als er tijd over is kan je eventueel nog terugkeren naar de locatie.
- Noteer vluchten op huishoogte en bezoek van (waarschijnlijke) nestplaats.
-
-
- Vluchten op huishoogte:
-
Groepje vliegt gierend door de straten ter hoogte van de daken (langs dakpannen of op dakgootniveau); houd in de gaten over welke afstand ze zich verplaatsen. Noteer het aantal (NB: wij delen dit later door 1,5 conform de Sovon inventarisatiemethode, we ontvangen graag de originele aantallen)
-
-
- Bezoek waarschijnlijke nestplaats:
-
Vogel duikt in razende vaart onder dakgoot, achter regenpijp, dakkapel, dakpan, gat in de muur enz., of verschijnt plotseling uit zo'n plek. NB Aantikkers die niet naar binnen verdwijnen, zogenaamde bouncers (*), tellen niet mee als bezoek waarschijnlijke nestplaats.
- Voer je waarnemingen in op Waarneming.nl (evt. met app ObsMapp/iObs). Zet een stip op de plek waar je de groepjes laag zag vliegen of een bezoek aan een waarschijnlijke nestplaats zag.
-
-
- Vluchten op huishoogte
-
Noteer het aantal.
Kies bij het veld Activiteit voor ‘adult in broedbiotoop’.
Noteer bij de toelichting (het opmerkingenveld) ‘huishoogte’.
-
-
- Bezoek waarschijnlijke nestplaats
-
Noteer het aantal (soms zie je bijvoorbeeld onder 1 dak 3 gierzwaluwen invliegen).
Kies bij het veld Activiteit voor ‘waarschijnlijke nestplaats’.
Noteer bij de toelichting (het opmerkingenveld) wat je hebt gezien (bijvoorbeeld ‘3 invliegende vogels’, of ‘1 uitvliegend’).
-
- LET OP: Alleen tellen bij goede weersomstandigheden (droog, weinig wind), Een telling bij langdurig koud en nat weer is zinloos (broedvogels zijn elders of stil op het nest).
*) Het aandeel niet-broedende vogels in de populatie is hoog. Deze vogels verblijven deels buiten broedbiotoop of houden zich hoog in de lucht op (avondvluchten steeds hoger schroevend), maar kunnen ook bouncen: potentiële nestplaats aanvliegen (onder roepen) en dan even in de lucht blijven hangen (waarschijnlijk bedoeld als check voor lege nestplek; roept vaak reactie op van aanwezige broedvogel).
Wil je meehelpen door een of meerdere avonden gierzwaluwen te tellen, kies dan je kern(en) naar keuze uit onderstaande kernachtige lijst. En geef het aan ons door via
- [X] 1. Brakel (groot gebied; extra teller welkom)
- [X] 2. Poederoijen
- [X] 3. Zuilichem
- [X] 4. Aalst
- [X] 5. Nederhemert-Noord
- [X] 6. Nederhemert-Zuid
- [X] 7. Nieuwaal
- [ ] 8. Well
- [X] 9. Ammerzoden
- [X] 10. Gameren
- [X] 11. Bruchem
- [X] 12. Zaltbommel
- [X] 13. Hedel
- [X] 14. Hurwenen
- [X] 15. Rossum
- [X] 16. Velddriel
- [ ] 17. Alem
- [X] 18. Kerkwijk
- [X] 19. Kerkdriel
- [X] 20. Heerewaarden
- [ ] 21. Delwijnen
- [ ] overigen: Hoenzadriel, Slijkwell, Wordragen, Oensel, Bern, ...


.jpg)